Những cao ốc chọc trời có phải là biểu tượng Sài Gòn?

Ngày đăng: 30/08/2018 - Lượt xem: 182

Cao độ các tòa nhà đang trở thành một tiêu chí quyết định trong cuộc đua biểu tượng của thành phố, nhà báo Nguyễn Vĩnh Nguyên nhận định trong sách "Sài Gòn: Những biểu tượng".

Sách "Sài Gòn: Những biểu tượng" (Phanbook và NXB Văn hóa - Văn nghệ) không chìm lấp vào vòng xoáy hằng hà sa số cuốn sách về Sài Gòn trên kệ nhiều năm qua. 

Đây không phải cuốn sách được viết bởi những con người trẻ trung tươi mới, với chữ "tươi" là từ khóa, trong việc sống và cảm nhận Sài Gòn. 

Nhóm tác giả là những con người ở mọi lứa tuổi, có những tác giả đã gần 80 và thành danh trong nghề viết mấy chục năm, có cả những tác giả chưa đến 30 tuổi. Nhưng tất cả đều có một lớp ký ức rất dày với Sài Gòn, dày hơn cả những gì năm tháng có thể đo đếm. Có người từ tuổi thơ, có người dành tặng Sài Gòn cả tuổi trẻ để rồi rời xa. Có người là cả cuộc đời.


Sách "Sài Gòn: Những biểu tượng", trên nền công trình lên bìa sách, Nhà thờ Đức Bà. (Ảnh: Phanbook) 

Khi ký ức là nỗi đau

Bởi vậy, biểu tượng về Sài Gòn trong lòng mỗi người, đúng như ý đồ của cuốn sách, là khác nhau. 

Có biểu tượng gắn với nơi chốn (một hẻm cà phê nhỏ, một hàng cây trên đường Tôn Đức Thắng, những "địa đạo" phòng trà của đêm Sài Gòn phong lưu xưa, phi trường Tân Sơn Nhất...), có biểu tượng gắn với con người, đồ vật hoặc loài vật (chiếc lá xanh non đậu trên vai mẹ, con chim múa bên ngoài quán cà phê ở Ngô Thời Nhiệm, chiếc mũ dính nước mắt của mẹ bị cướp giật trong ngày đầu đặt chân đến Sài Gòn). 

Các bài viết ghi dấu những con người đi qua đời nhau, gặp nhau hoặc xa nhau giữa Sài Gòn. Trong cuộc sống hàng ngày, chúng ta vẫn vậy. Nhưng khi ký ức đọng lại trong một cuốn sách, ta hiểu điều đó đặc biệt hơn.

Và như vậy, độc giả sẽ ngạc nhiên khi nhận ra một thành phố với chỉ hơn 3 thế kỷ lịch sử mà khiến người ta yêu thương đến vậy, để lại trong lòng người nhiều ký ức đến vậy. Đó là món quà với Sài Gòn, và cũng có thể là nỗi đau của thành phố. 

Vì đây là một thành phố quá năng động, năng động nhất đất nước này, những ký ức sau cứ đè lên ký ức trước. Và đôi khi, khiến người ta quá dễ lãng quên. Tầng tầng lớp lớp lãng quên. Đó là nỗi đau của những người yêu Sài Gòn như những người đã viết nên cuốn sách này. 

Như nhà báo Nguyễn Vĩnh Nguyên ghi nhận, chừng 20 năm trước, tòa nhà 33 tầng trên đường Tôn Đức Thắng và tòa nhà Saigon Center "vươn thẳng ngạo nghễ ngay giữa trung tâm thành phố như những cơ thể thanh xuân tràn căng sinh lực của Đổi Mới".

Nhưng chỉ trong chớp mắt, đời người quả thực quá ngắn, 20 năm trôi qua và chúng nhận ra mình chỉ còn thuộc dạng trung bình trong cơn lốc cao ốc và nhà chọc trời nhằm thay đổi diện mạo thành phố, hậu WTO. 

Tòa nhà cao nhất Việt Nam lúc bình minh. (Ảnh: Hoàng Hà) 

Cao ốc mọc lên, căn tính mờ đi?

"Biểu tượng kiến trúc được đo bằng chiều cao nhưng thiếu nền tảng lịch sử nên tự thân nó khoác vào một giai điệu phù hư trong bản diễn xướng phù hư của bối cảnh"

-Nguyễn Vĩnh Nguyên

Và hiện nay chúng ta có Bitexco và Landmark 81. Một biểu tượng Sài Gòn đã được nhiều năm, một biểu tượng mới đang nhăm nhe soán ngôi. Cả hai đều đã và đang giữ danh hiệu "cao nhất TP.HCM", "cao nhất Việt Nam". 

Nếu nhìn vào lịch sử, những người đang háo hức chụp ảnh với background tòa nhà, ngước lên chóng mặt để nhìn thấy đỉnh, của ngày hôm nay, rồi sẽ hiểu rằng tòa nhà Tôn Đức Thắng, Saigon Center, Bitexco hay thậm chí Landmark 81 cũng chỉ là những biểu tượng có chiều dài hạn chế trong ký ức thị dân.

"Cuộc đua định vị điểm nhấn thành phố đang diễn ra trên không trung ráo riết chừng nào, thì bên dưới, sự nhấn chìm, đưa vào quên lãng những công trình nhuốm màu lịch sử cũng khốc liệt chừng ấy", Nguyễn Vĩnh Nguyên viết.

Lật lại dòng thời gian, chúng ta có mỗi năm một hai bận, người ta lại tranh luận nảy lửa về việc bỏ hay giữ một công trình Sài Gòn cũ, để nhường chỗ, thường là cho một cao ốc mọc lên. Một đại dự án nào đó xứng danh gương mặt đại diện cho sự phát triển kinh tế - sứ mệnh mà tất cả những công trình trước đó đã nhận lấy.

Đằng sau mỗi cuộc tranh luận là một lần mất mát, không chỉ với công trình đó, mà còn vì một nơi lưu giữ ký ức lại bị tước đi, trong sự thờ ơ của những thế hệ thị dân mới. Rồi những người hoài cổ lại loay hoay không biết làm gì với trí nhớ của mình. Càng nhớ càng đau.

Chúng ta đang mất dần những cánh chim mà không biết? 

Những chú chim nhỏ quanh Nhà thờ Đức Bà. (Ảnh: Liêu Lãm) 

Những tác giả khác trong cuốn sách như góp thêm câu chuyện có thật về sự "đứt gãy" trong cuộc kiếm tìm căn tính thị dân mà nhà báo Nguyễn Vĩnh Nguyên nhận định.

Những ghi nhận dễ chịu của nhà thơ Trần Lê Sơn Ý trong một buổi cà phê ở đường Ngô Thời Nhiệm cho người đọc hiểu rằng, đôi khi không cần những tòa nhà hoành tráng, sự xuất hiện của những chú chim ríu ra ríu rít bên ngoài không gian sống và làm việc cũng xứng đáng là biểu tượng đúng nghĩa. Vì đất lành chim đậu. Chúng ta sẽ làm gì với một thành phố toàn nhôm kính, loài chim không biết hẹn nhau ở đâu? 

Nhà thơ Trần Lê Sơn Ý nhớ về một ngày bất thường, khi lũ chim kêu không dứt giữa những bức tường bốn bề sơn trắng. Còn lý do gì ngoài việc này: những cái cây đang dần ít đi. "Những chốn xanh ngắt đang bị thu gọn từ từ", Sơn Ý viết. Chúng ta đang mất dần những cánh chim mà không biết?

Nhà báo Bảo Uyên, tác giả trẻ nhất trong sách, kể về lần bối rối khi một cô bạn người Anh hỏi về Sài Gòn. Vì cô chợt nhận ra, Sài Gòn mà mình kể "rốt cuộc vẫn là kỷ niệm, không có hình bóng thực tại".

"Tôi không biết khuyên bạn làm gì ở Sài Gòn, vì bạn không đến đây để viếng thăm những trung tâm thương mại hay thưởng thức Starbucks, McDonald", Bảo Uyên viết.

Còn tác giả Hà Quan San kéo độc giả xuống là là mặt đất, về với một không gian khác: hẻm Sài Gòn. Những con hẻm của người dân lao động, những người hoặc bị lãng quên hoặc thực hiện vai trò mẫu ảnh không thù lao trong những bức ảnh lưu niệm về thành phố. 

"Hẻm thức dậy rất sớm, rầm rì cuộc mưu sinh, chuyện hàng xóm, thế thái nhân tình... đến quá nửa đêm, lúc tiếng rao dạo không còn, hẻm mới chập chờn vào giấc ngủ", những sống động cuộc đời đó đâu có thể diễn ra giữa một tòa nhà hiện đại, khi người sống cạnh nhau đôi khi chẳng biết về sự tồn tại của nhau.

Nhiều người hình dung, những biểu tượng Sài Gòn qua các giai đoạn rất nhanh chóng đi thẳng lên postcard, các mặt hàng lưu niệm và mô hình du lịch, vì trong đời thực, chúng sẽ sớm bị cô lập trong hệ sinh thái kiến trúc.

Đó là chợ Bến Thành, Nhà hát Thành phố, nhà thờ Đức Bà, tòa nhà Bưu điện Trung tâm Sài Gòn... Bên cạnh Bitexco, Landmark 81 hay bất cứ công trình mới xây nào khác, chúng vẫn đang là những nơi lưu giữ ký ức của thế hệ thị dân mới, với vai trò làm background chụp ảnh lưu niệm - một công năng tối thượng trong thời đại mạng xã hội. 

  • Ảnh bên: Vai trò background chụp ảnh lưu niệm là công năng tối thượng của một công trình trong thời đại mạng xã hội. (Ảnh: FBNV) 

Cuốn sách Sài Gòn: Những biểu tượng là tập hợp những bài viết của hơn 20 tác giả nhiều thế hệ, bao gồm Du Tử Lê, Lưu Vĩ Lân, Nguyễn Tường Bách, Hà Vũ Trọng, Huỳnh Như Phương, Nguyễn Đức Hiệp, Phan Triều Hải, Phạm Công Luận, Khải Đơn, Trần Đức Tài, Nguyễn Quốc Việt, Hà Quan San, Nguyễn Đỗ Dũng, Nguyễn Cường, Trương Gia Hòa, Nam Thụ, Trần Lê Sơn Ý, Bảo Uyên, Nguyễn Vĩnh Nguyên...

Sách do Phanbook và NXB Văn hóa - Văn nghệ ấn hành tháng 7/2018. 



Theo: Mi Ly (Zing.vn)

Bài viết liên quan

8 vật liệu bền vững thông dụng có thể bạn không ngờ tới

Thiết kế của KTS có bền vững hay không đều phụ thuộc vào những quyết định ban đầu, với vật liệu xây dựng mà họ lựa chọn...

6 công trình được mong đợi nhất 2019

Sau năm 2018 đầy biến động, giới kiến trúc càng thêm chú trọng tới những công trình sẽ hoàn thành vào năm 2019...

Hòa mình với thiên nhiên trong căn nhà gỗ kiểu Nhật

Godo- ngôi nhà gỗ cấp bốn của kiến trúc sư Keitaro Muto là không gian sống lý tưởng dành cho những người muốn rời xa lối sống vội vã nơi thành thị để hòa mình vào thiên nhiên. Ngôi nhà nằm trên một cánh đồng giữa vùng quê Nhật Bản...

Ánh sáng và bê tông trong kiến trúc Tadao Ando

Chủ nhân giải Pritzker Tadao Ando từng nói kiến trúc của ông luôn theo đuổi ánh sáng. Biến tấu ánh sáng phức tạp trong kiến trúc của Ando trở nên mê hoặc nhất khi khán giả cảm nhận được sự chuyển đổi tinh tế trong các công trình của...

CHỐNG NÓNG CHO NHÀ HƯỚNG TÂY: NHỮNG GIẢI PHÁP CƠ BẢN

Nhà hướng Tây có điểm bất lợi là chịu ánh nắng gay gắt, nhất là vào ngày hè. Cái nóng từ bức tường nhà hay ban công hướng tây luôn gây ra cảm giác nóng bức, ngột ngạt, gây ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe các thành viên trong gia...

Những lưu ý để có một thiết kế nhà hàng đồng quê "vạn người mê"

Hiện nay, xu hướng ẩm thực đặc sản, đồng quê dần thu hút nhiều thực khách, đi liền với đó là các thiết kế nội thất nhà hàng xu hướng đồng quê đẹp, yên bình. Chúng không chỉ mang đến cho khách hàng sự thoải mái mà còn là nơi lưu...

Gợi ý những căn hộ được yêu thích nhất tại Tokyo

Nhật Bản vốn luôn được coi là một điểm điến đắt đỏ đối với du khách nước ngoài, đặc biệt là thủ đô Tokyo luôn sôi động và náo nhiệt. Tuy nhiên, bên cạnh rất nhiều các khách sạn cao cấp, cũng có nhiều lựa chọn hợp lý hơn,...

50 bức ảnh kiến trúc truyền cảm hứng nhất 2018

Đối với tất cả các tác phẩm truyền cảm hứng trên toàn thế giới, chúng ta sẽ lạc lối nếu không có các nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp chia sẻ nguồn cảm hứng này với chúng ta. Ở đây, chúng tôi trình bày cho bạn 50 bức ảnh kiến trúc có...

Ngôi nhà với thiết kế hiện đại cực ấn tượng ở Brazil: Toblerone House

Toblerone House là một ngôi nhà hiện đại tuyệt đẹp, bao gồm ba tấm bê tông nằm ngang chia căn nhà thàng hai tầng, được thiết kế bởi Studio MK27, tại São Paulo, Brazil. Ý tưởng chính của căn nhà đã được mô tả một cách rõ nét nhất qua những...

10 lời khuyên giúp tiết kiệm chi phí xây nhà

Xây một ngôi nhà mới luôn là vấn đề căng thẳng đối với mọi gia đình, đặc biệt là vấn đề tài chính. Để có được ngôi nhà khang trang vừa với túi tiền, bạn cần có sự chuẩn bị thật chu đáo trước khi bắt tay vào mời thầu. Để...

Kinh nghiệm thiết kế nhà ống tại Nhật Bản dễ dàng áp dụng tại Việt Nam

Đất hẹp, người đông, Nhật Bản đã giành không ít công sức và cố gắng để cải thiện tình hình đất đai, nhà ở cho người dân và đưa đó làm vấn đề chiến lược đầu tiên cần giải quyết. Góp sức không nhỏ vào quả trình cải cách...

Giải pháp sử dụng vật liệu trong nội thất

Sử dụng vật liệu nội thất không chỉ đơn giản tùy theo sở thích của mỗi cá nhân về màu sắc, chất liệu, hoa văn, mà đằng sau mỗi vật liệu phù hợp còn phải đi kèm những yếu tố quan trọng từ phong cách cho đến màu sắc hay điểm nhấn....

Tự thiết kế căn hộ siêu nhỏ cho người không chuyên

Căn hộ siêu nhỏ vốn đã nở rộ trên khắp các thành phố đông dân toàn cầu được một thời gian. Gọi là căn hộ siêu nhỏ, bởi diện tích trung bình của mỗi căn như này thường vào khoảng dưới 30m2. Tuy nhiên, làm thế nào để tự mình bố...

CÂU CHUYỆN KIẾN TRÚC XANH CHO CĂN HỘ CAO CẤP

Với tốc độ đô thị hóa hiện nay, thì một trong những tiêu chuẩn đầu tiên trong quá trình lựa chọn căn hộ dịch vụ là không gian xanh, gần gũi với thiên nhiên. Chính vì vậy mà bên cạnh sự tiện nghi, nhiều căn hộ dịch vụ tại khu vực...

Thiết kế phòng bếp ấn tượng chỉ với một chiếc bàn bàn nhỏ

Chưa bao giờ thiết kế phòng bếp đơn giản thế, chỉ một cái bàn nhỏ bạn đã có cho riêng mình một thế giới rồi! Nếu bạn còn chưa tin chỉ cần một chiếc bàn là thiết kế nhà bếp đã hoàn hảo thì hãy theo dõi bài viết hữu ích này ngay...

GIẢI PHÁP TIẾT KIỆM NĂNG LƯỢNG KHI ĐẦU TƯ CĂN HỘ CHO THUÊ

Hiện nay, tuổi thọ thông thường của các công trình xây dựng thường từ 50 – 100 năm, do đó các công trình áp dụng các giải pháp tiết kiệm năng lượng về lâu về dài sẽ tiết kiệm rất nhiều chi phí… Đặc biệt với các công trình căn...

Căn phòng túi – tiết kiệm không gian kiểu Nhật Bản

Daisuke Motogi Architecture (DMA) đã cải tiến một căn hộ chung cư ở Tokyo. “Căn phòng túi” gồm một phòng làm việc và nhà tắm gói gọn trong bức tường vải khung gỗ với những chiếc túi đựng đồ.

Bí quyết thiết kế homestay để luôn thu hút lượng khách đặt phòng

Trong vài năm trở lại đây, khách du lịch ngày càng có xu hướng lựa chọn các homestay nhiều hơn, bên cạnh các lựa chọn truyền thống như nhà nghỉ, khách sạn hay resort khi lưu trú. Tuy nhiên khi bắt đầu hoạt động kinh doanh, có thể mọi thứ...

Điểm mặt những căn hộ Việt có thiết kế ngàn like của năm 2018

Mỗi căn hộ một phong cách khác nhau, nhưng chính sự hiểu rõ bản thân và gout thẩm mỹ đầy tinh tế của gia chủ đã góp phần làm nên những căn hộ đẹp và ấn tượng đến thế này! Mời bạn cùng tham khảo những thiết kế vô cùng đẹp mắt...

Những tips trang trí phòng khách nhất định bạn cần phải biết

Tết đến chính là thời điểm để các gia đình trang hoàng lại căn phòng khách. Bạn đã có ý tưởng trang hoàng phòng khách của mình sao cho thật ấm cúng để đón tết chưa? Dưới đây sẽ là những gợi ý tuyệt vời nhất dành cho bạn.